MUA-01.png
  • sagethymedu

Review Sách "Những Câu Hỏi Lớn – Vũ Trụ", Stuart Clark

Đã cập nhật: Th03 22




Vũ trụ: nơi gặp nhau của quả táo, không-thời gian cong và lỗ đen


Ngay từ những ngày đầu tiên của nền văn minh, nhân loại đã hứng thú với việc quan sát những vì sao lấp lánh trên bầu trời thăm thẳm. Họ quan sát chuyển động của chúng để tính thời gian, từ đó làm ra lịch, dự báo thời tiết để ứng dụng vào nông nghiệp, hoặc xác định phương hướng nhờ một số chòm sao như sao Bắc Đẩu. Chính những quan sát sơ khai ấy đã đặt nền móng cho thiên văn học ngày nay.


Và rồi Galileo Galilei xuất hiện. Năm 1609, bằng kính viễn vọng tự chế hết sức thô sơ của mình, ông quan sát Ngân Hà và thấy rằng nó được tạo thành từ vô số ngôi sao sáng mờ. Đây là một phát kiến lớn với nhân loại thời điểm đó, vốn vẫn tin rằng vũ trụ chỉ gồm những gì có thể quan sát bằng mắt thường. Được truyền cảm hứng từ phát hiện của Galilei rằng ngoài vũ trụ bao la vẫn còn rất nhiều thiên thể mà con người chưa hề biết tới, các nhà thiên văn sau này đang không ngừng chế tạo ra những kính viễn vọng lớn hơn để quan sát được những thiên thể mờ hơn. Có lẽ không hề quá khi nói rằng ông chính là một trong những người tiên phong đặt nền móng cho ngành thiên văn hiện đại.


Lần theo dòng nước


Một trong những đóng góp lớn của Galilei là ông đã phát hiện ra bốn mặt trăng của Sao Mộc: Europa, Io, Ganymede và Callisto. Trong đó, Europa là đối tượng thu hút được nhiều sự chú ý của các nhà khoa học nhất. Bề mặt Europa được bao phủ bởi một lớp băng dày, và các nhà khoa học cho rằng bên dưới lớp băng này có một đại dương nước lỏng. Hãy nhớ rằng truy tìm sự sống thông minh ở những nơi ngoài Trái Đất luôn là chủ đề cực hấp dẫn với các nhà khoa học, truyền thông và cả công chúng. Nước lỏng chính là một trong những điều kiện thiết yếu nhất cho sự sống tồn tại và phát triển, vì sinh vật cần một loại chất lỏng để thực hiện phản ứng hóa học và nước là ứng cử viên tuyệt vời: một phân tử đơn giản có rất nhiều trong Hệ Mặt Trời. Vì vậy, kim chỉ nam cho các nhà thiên văn khi tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất luôn là: “Lần theo dòng nước” (“Follow the water”). Chi tiết về ý nghĩa của nước lỏng với sự sống, vui lòng xem chương: ‘Có tồn tại sự sống trên Sao Hỏa?’


Cuộc chiến xuyên thời đại của Newton và Einstein


Isaac Newton là một tượng đài lẫy lừng khác của thiên văn học. Chính ông là người giải thích được câu hỏi: “Tại sao Mặt trăng luôn quay quanh quỹ đạo nhưng lại không rơi xuống đầu chúng ta?” trong tác phẩm Principia (Nguyên lý) của mình. Khái niệm trung tâm của Principia là “lực hấp dẫn”, phát biểu rằng mọi vật có khối lượng đều sinh ra lực hấp dẫn và mọi vật đều hút lẫn nhau. Định luật Vạn vật hấp dẫn là một bước tiến lớn trong việc dự đoán quỹ đạo của các hành tinh. Chính nó đã dự đoán được sự tồn tại của Sao Hải Vương trong Hệ Mặt Trời. Đây là lần đầu tiên một thiên thể được dự đoán là tồn tại thông qua tính toán, trước khi nó chính thức được tìm thấy ngày 23/9/1846. Định luật Vạn vật hấp dẫn của Newton chính xác tới nỗi mãi đến ngày nay, các nhà khoa học NASA vẫn dùng để lập trình cho những tàu vũ trụ sắp được phóng vào không gian của họ.


Tuy đạt được những thành tựu lớn trong thiên văn học, nhưng định luật của Newton không hẳn là không có sai sót. Cho tới thế kỷ 19, khi những đo đạc chính xác hơn, người ta thấy quỹ đạo Sao Thủy không hoàn toàn đúng như phương trình của Newton đã dự đoán. Trường hợp này được gọi là ‘Điểm cận nhật Sao Thủy’ nổi tiếng, và chỉ được giải quyết nhờ một nhà vật lý vĩ đại khác: Albert Einstein.


Bị thôi thúc bởi việc lý giải ‘điểm cận nhật Sao Thủy’ là tiền đề để Einstein đưa ra ý tưởng về không-thời gian cong, từ đó hình thành nên Thuyết tương đối rộng. Theo ông, không-thời gian như một tấm vải hai chiều và nó sẽ bị lún xuống khi có sự hiện diện của vật chất và năng lượng. Đổi lại, không-thời gian cong sẽ định hướng cho sự di chuyển của vật chất và năng lượng. Bằng chứng thực nghiệm đầu tiên xác nhận ý tưởng này xuất hiện năm 1919 trong những tấm ảnh của Arthur Eddington chụp các ngôi sao khi xảy ra nhật thực toàn phần. Khi so sánh những bức ảnh chụp các ngôi sao lúc nhật thực với bình thường, ông nhận thấy vị trí của chúng quả thực khác nhau. Einstein đã đúng: ánh sáng đã bị bẻ cong.


Hơn một trăm năm sau khi ra đời, Thuyết tương đối rộng vẫn chưa từng sai, nhưng chính điều này lại gây ra một khúc mắc lớn với vật lý hiện đại. Bởi theo cách mô tả của Einstein, lực hấp dẫn thực chất không phải là một “lực” đúng nghĩa. Và các nhà khoa học ngày nay vẫn chưa thể áp dụng cách mô tả của Einstein cho lực hấp dẫn với ba lực cơ bản khác của tự nhiên. Chi tiết xem chương ‘Einstein đúng hay sai?’

Và chúng ta sẽ không thể có các hệ thống định vị toàn cầu nếu không có Thuyết tương đối rộng, lần nữa cho thấy ứng dụng thực tiễn cho các phát minh khoa học.


Còn nữa, nếu không có Thuyết tương đối rộng thì hẳn ngày nay chúng ta đã không biết tới cái tên Stephen Hawking, vì những bước đầu tiên trên con đường khoa học của Hawking bắt đầu bằng việc giải những phương trình của Einstein. Đặc biệt hơn là sự tồn tại của lỗ đen - bạn đời khoa học của Hawking - đã được Thuyết tương đối dự đoán từ trước. Lỗ đen là nghiệm đầu tiên của hệ phương trình trường Einstein được giải ra.


Cuốn sách Những Câu Hỏi Lớn – Vũ Trụ sẽ cho bạn cái nhìn tổng quát nhất về vũ trụ, thiên văn từ những ngày đầu tiên của môn khoa học này cùng những câu hỏi còn dang dở của nó

11 lượt xem
Mua Ngay Tại Đây!
 

Blog - Nhà Sách Nửa Giá

​Nhà Sách Nửa Giá - Blog không chỉ là điểm đến lý tưởng cho độc giả vẫn còn băn khoăn đang kiếm những đầu sách hay. Blog này sẽ đưa ra góc nhìn khách quan nhất về cuốn sách bạn đã hoặc đang quan tâm đến. 

Với sự đa dạng về đầu sách về kinh tế, quản trị và sách khoa học từ Alphabooks, ETS, Omega+, Sống, Gamma... chúng tôi hi vọng bạn có góc nhìn chuẩn xác nhất khi mua hàng.

Xem review theo tag

Blog Review Mới Nhất

252/18D Phan Anh, P Hiệp Tân, Q Tân Phú, TP Hồ Chí Minh

  • Facebook
  • Instagram
  • YouTube
  • Pinterest

THEO DÕI NHÀ SÁCH NỬA GIÁ NGAY TẠI ĐÂY

CHÍNH SÁCH & ĐIỀU KHOẢN

DANH MỤC SÁCH

LỐI TẮT

© Bản Quyền Thuộc Về Nhà Sách Nửa Giá từ 2020